Hier is een klein raadsel uit het visschap. Precies hetzelfde dier — één soort, onveranderd — wordt verkocht als northern shrimp, pink shrimp, deep-sea prawn, coldwater prawn, Nordic shrimp en great northern prawn. Hetzelfde wezen. Zes namen. En ’s werelds toonaangevende visserij-autoriteit rubriceert het onder een zevende.
Laat me het ontwarren, want de verwarring is interessanter dan ze lijkt.
De soort is Pandalus borealis. De Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN noemt het officieel de „northern prawn”. Een groot deel van de Britse markt noemt het „coldwater prawn”. Noord-Amerika noemt het doorgaans „shrimp”. Allemaal beschrijven ze het identieke dier — dat misschien nu in je koelkast ligt.
Dus wat is het? Shrimp of prawn?
De meeste mensen grijpen naar hetzelfde antwoord: prawns zijn groot, shrimp zijn klein. Het is netjes, het is intuïtief, en het is fout. Formaat heeft er niets mee te maken. Er zijn piepkleine prawns en grote shrimp, en markten etiketteren beide vrolijk verkeerd — ze noemen elke grote shrimp een „prawn”, simpelweg omdat hij indrukwekkend oogt.
Het echte onderscheid, als je er een wilt, is biologisch — en het is vreemder dan de formaatmythe.
„Shrimp” en „prawn” verwijzen eigenlijk naar twee verschillende onderordes van schaaldieren. Echte shrimp horen bij één tak van de stamboom, echte prawns bij een andere, met verschillende kieuwstructuren, verschillende pootindeling, zelfs verschillende manieren om hun eieren te dragen. Volgens die correcte wetenschappelijke maatstaf zijn het werkelijk verschillende dieren.
En hier wordt het scherp voor deze soort.
Pandalus borealis is biologisch een shrimp. Hij zit in de shrimp-tak, niet de prawn-tak. Wat betekent dat de veelgebruikte naam „coldwater prawn” — die in de schappen in Groot-Brittannië en daarbuiten — strikt genomen niet juist is. Een populaire, gevestigde, volkomen legale naam die de biologie simpelweg niet ondersteunt.
Dus waarom overleeft dit allemaal? Omdat „shrimp” en „prawn” om te beginnen nooit echt wetenschappelijke termen waren. Het is taal, en taal is regionaal. In Groot-Brittannië, Australië, Nieuw-Zeeland en Ierland is „prawn” het alledaagse verzamelwoord voor beide. In Noord-Amerika doet „shrimp” dat werk, en „prawn” wordt gereserveerd voor alles wat groot is of uit zoet water komt. Geen van beide regio’s heeft ongelijk. Ze spreken gewoon verschillende dialecten van dezelfde seafood.
Voor wie over de grens inkoopt, is dit iets om te begrijpen in plaats van te ontwarren. Wie deze soort internationaal betrekt, komt hem tegen onder een half dozijn namen, op verpakkingen die zichzelf van het ene land tot het andere tegenspreken — en eronder is het overal hetzelfde koudwaterdier. Het etiket verandert aan de grens. De shrimp niet.
Dus: shrimp of prawn? Het eerlijke antwoord is dat het een shrimp is die veel namen draagt — en afhankelijk van waar je staat, noem je het iets anders en word je toch begrepen.
Soms is het meest verwarrende op het etiket het allereerste woord.
